Üstün Yetenekliler

Erken Çocukluk Dönemindeki Üstün veya Özel Yetenekli Çocukların Özellikleri

Erken Çocukluk Dönemindeki Üstün veya Özel Yetenekli Çocukların Özellikleri

 

        “Erken Çocukluk döneminde bu çocuklar, bir veya birden çok alanda üstün veya özel

yeteneğe sahip olabilirler. Takvim yaşlarının üzerinde bir gelişim düzeyi sergiler ve

yaşıtlarına göre daha gelişmiş oyunlarla ilgilenirler. Oyunlarını, sahip oldukları liderlik

özelliğinin bir getirisi olarak kendileri kurmak isterler, kurdukları oyunlardan çabuk sıkılır,

yaşıtları oyuna daha yeni adapte olmuşken, onlar farklı bir oyuna geçmek isterler. Bu ve

benzeri istek ve özellikleri nedeniyle yaşıtları ile oluşturdukları oyun grupları içerisinde uzun

süre barınamazlar ya da uyumsuz olarak gözlemlenirler. Bu gibi nedenlerle, büyüklerle

iletişim kurmada daha istekli ve başarılıdırlar.

Meraklıdırlar ve sürekli sorular sorarlar. Daha çok fen ve doğa olaylarına, hayvan

davranış, tepki ve özelliklerine, yırtıcı ve vahşi hayvanlara ve yaşam koşullarına sayılara ve

sayı oyunlarına, kelimeler ve anlamlarına, sıvılar, kimyasal maddeler ve

değişimlerine,mekanik aletlere, bu aletlerin iç dizaynları, parçaları ve çalışma prensiplerine

karşı yoğun ilgiye sahiptirler.

Gözlem güçleri yüksektir. Her an gözlem yaparlar. Gözlemledikleri ve ilgilerini çeken

bir olayı mutlaka denerler. Bu denemelerin sayısı, üstün veya özel yetenekli çocuğun

bilgileri beyninde kodlama şekline ve doyuma ulaşmasına göre artarak değişiklik gösterir.

Öğrenme amaçlı olan bu denemelerin sayısı artarak tekrara dönüşürken, üstün veya özel

yetenekli çocuk, tekrarladığı denemelerin hepsinde de, gözlemlediği ya da algıladıklarıyla

yetinmez ve kendinden, çevresinden bir şeyler katarak devam ederler.

Merak ettikleri konular üzerinde araştırmacı ve hırslıdırlar. Üstün veya özel yetenekli

çocuklar, deneyerek öğrenme ve model alma yoluyla öğrenmeyi seçtikleri için, yakın

çevresinde ya da televizyonda gördüğü bir davranış ya da olayı, ne kadar gerçek dışı olsa da,

mutlaka deneme ve sonuca ulaşma isteğinde ısrarcıdırlar. Bu deneme isteklerinin

engellenmesi ya da ertelenmesi durumunda hırçınlaşırlar ve asla vazgeçmezler.

Fikir ve düşüncelerini mutlaka ifade etme ve kabul görme ihtiyacı içindedirler.

Yönlendirme ya da öğretileri sevmezler. Onlara yöneltilen soruları cevaplamak ya da hazır

bilgileri dinlemek yerine soru sormayı ya da anlatmayı tercih ederler. Özellikle ebeveynleri

ve yakın çevresi tarafından, fikirlerinin dinlenildiğini ve fikirlerine önem verildiğini

hissetmeleri, üstün veya özel yetenekli çocuklar için; duygusal gelişimleri açısından olduğu

kadar, zihinsel gelişimleri açısından da oldukça önemlidir. Düşüncelerini ifade ederken,

aradaki boşlukları fark edip, tamamlama fırsatı da bulacaklardır. Böylelikle, ihtiyaç

duydukları anda onlara; yönlendirme yerine, rehberlik yapılarak, gelişimlerini, olumlu yönde

destekleme fırsatları değerlendirilebilinir.

Hafızalarını çok iyi kullanırlar. Düşünme ve yorumlama yetenekleri yaşıtlarına göre

daha farklıdır. Algılama düzeyleri çok hızlıdır. Bu nedenle tekrarı sevmezler ve

sabırsızdırlar. Önceden öğrendikleri bilgileri, yeni durumlara çok iyi transfer ederler. Olaylar

arasında, kendilerine özgü olarak kimi zaman gerçeğe yakın, kimi zaman ise olağanüstü

kodlamalar ve bağlantılar kurarlar. Resim ve müziğe karşı ilgileri yüksektir. Bu alanlardan birinde ya da ikisinde de özel yeteneğe sahip olabilirler. Yaptıkları resimlerde, renkleri

kullanma tarzları ve yaratıcı güçlerini ortaya koyma biçimleri oldukça farklı ve ilgi çekicidir.

Ritm duyguları gelişmiştir. Yeni duydukları bir müzik parçasını inanılmaz bir hızda kavrayıp

aynı şekilde ifade edebilirler.

Yaratıcı yetenekleri, hayal güçleri başkalarının ilgisini çekecek oranda yüksektir. Bu

güçlerini her zaman ortaya koyarlar. Kimi zaman, orijinal ve etkileyici fikirler üretip

olağanüstü yorumlarda bulunarak yaratıcı düşünce yetilerini sergilerler, kimi zaman da

yaptıkları sanat çalışmaları (artık materyallerle yeni bir ürün oluşturma vb.) ve resimlerde

çıkış noktaları ve bunları ifade etme biçimleri ile yaratıcı yeteneklerini ortaya koyarlar.

Duygusal anlamda yüksek duyarlılık gösterirler. Başkalarının duygu ve düşüncelerine

önem verirler. İletişime girdikleri kişilerin duygu ve düşüncelerini anında algılama ve

yorumlama yeteneğine sahiptirler. Sanıldığının aksine, kibirli ve ulaşılmaz davranışlar

sergilemezler. Paylaşıma her zaman açık ve yardımseverdirler. Hatta arkadaş grubu

içerisinde, yardıma ihtiyacı olan arkadaşlarına, talep gözetmeksizin yardıma hazırdırlar.

Duygusal anlamda yüksek duyarlılığa sahip olmanın olumsuz bir getirisi olarak, kendilerinde

var olan yetenekleri sergilemekten sıkıntı duyabilirler.

Yukarıda verilen bilgiler ışığında; Üstün veya özel yetenekli çocuklara karşı

yaklaşımda hassas olmak ve bu çocuklarda var olan özelliğe göre birebir tutumlar

geliştirmek daha sağlıklı ve olumlu olacaktır.

Üstün veya özel yetenekliliğin de bireysel bir özellik olduğu unutulmamalı, bu türdeki

çocukları iyi tanımalı ve asla onlara üstün veya özel yetenekli oldukları için değerli oldukları

gibi yanlış bir tutumla yaklaşılmamalıdır. Hatta “üstün” ifadesi, kendilerinin diğerlerinden

farklı olduğunu hissettireceği ve olumsuzluk hissine kapılacakları göz önünde

bulundurularak onlara karşı kullanılmamalıdır.

Her şeyden önce bir birey oldukları ve birey olmanın getirisi olarak farklılıkların

olabileceği hissi verilmelidir. Başarılı oldukları ya da olacakları için değil, bir birey olarak,

her halükarda, onlara değer verildiği, tam anlamıyla hissettirilmelidir.

Özel yetenekli çocuklar üzerinde yapılan incelemelerin büyük bir kısmı altı yaş

ve daha yukarısında bulunan çocuklar üzerinde yapılmıştır. Bunun nedenlerinin başında 0 –

6 yaş çocuklarının yeteneklerini herhangi bir araç veya testle ortaya çıkarma zorluğu

gelmektedir. Fakat bilinen bir gerçek de erken teşhisle eğitim programlarına bir an

evvel başlanmasının ne kadar önemli olduğudur. Okulöncesi dönem zihinsel, sosyal, dil

gelişiminin en hızlı olduğu dönemdir. Bu nedenle çocuğun doğuştan getirdiği üstün

yetenek potansiyelinin gerçekleşmesi ve gelişmesini sağlayacak uyarıcıların ilk aylardan

itibaren verilmesine başlanmalıdır. Bu tür çocukları öğrenmeye teşvik etmek için

öğrendiklerinin ne yönden yararlı olduklarını fark etmelerine yardımcı olunmalıdır.

Üstün Yetenekliler

Daha Fazla Üstün Yetenekliler

deneme aşamasında

Copyright © 2016 cocukveegitimi.com