Aile

Aile Ortamları

Aile Ortamları

Aile ortamları çocukların kişiliklerini oluşturan, hayata bakış acılarını daraltan ya da genişleten, başarılı ya da başarısız bireyler olmalarına etki eden en önemli unsurdur. İç içe geçmiş birçok etkenli durum vardır aile denen küçük ama önemli birliktelikte. Kategorize etmek oldukça güçtür. Ana hatlarıyla toplumun temel taşı olan ailelere bir bakış yapalım.

 

see-you-again-1013713_640Otoriter aileler: Çocuk üzerinde kontrol çok yüksektir. Sevginin şartı çocuğun onların istediği gibi davranmasıdır. Mutlak itaat bekler, çocuğa hata hakkı tanınmaz. Böyle bir ortamda yetişen çocuklar genellikle çekingen, başkalarının etkisinde kolayca kalabilen, başkalarına bağımlı, özgüveni olmayan bireyler olur. Sürekli eleştirildiği için aşağılık duygusu ve saldırgan davranışlar da görülebilir. Çocuk evde gördüğü olumsuz davranışları çevresindekilere, arkadaşlarına uygulamaya yatkın olur bunlar da dışlanmasına sebep olur.

 

 

see-you-again-1013670_640Aşırı hoşgörülü aileler: Çocuk üzerindeki kontrol ve beklenti düşüktür. Bu ailelerde çocuklar alabildiğine özgürdür. Özgürce karar verir ve uygularlar. Bu da en az otoriter ailelerde yaşananlar kadar yanlıştır. Bu ailelerde yetişen çocuklar doyumsuz, bencil, sabırsız ve anlayışsız olması beklenir.

 

see-you-again-1013669_640Aşırı koruyan aileler: Bu ailelerde çocuk gereğinden fazla korunur ve kontrol edilir. Çok fazla ilgi ve özen gösterilir.
Onlar için dünya çocuklarının etrafında dönmektedir.
Sevgi ve ilginin göstergesi olarak çocuk kendi başına yemek yiyebildiği halde yemek yedirilir, çantası ve odasını toplayabildiği halde odası ve çantası ebeveynleri tarafından toplanır. Adeta anne ve baba birer hizmetçi ve koruma memurudur. Aslında bu tip davranışların temelinde ebeveynlerin duygusal yalnızlığı, sonradan aşırı zenginlik veya çocuğun kendilerine olan bağımlılığından mutlu olma yatar. Bu ailede yetişen çocuk sosyal ilişkileri zayıftır.  Özgüveni ve sorumluluk duygusu gelişmez,  hep ailesinin desteğine muhtaç olurlar. Görev yaptığım bir okulda bir olay sonunda bu tip bir ailenin çocuğu olan 1.sınıf öğrencisinin nöbetçi öğretmenle yaşadığı olay sonunda arkadaşlarına söylediği şu söz manidardır “Ben şimdi bunları anneme söyleyeceğim annem gelecek herkese kızacak ve benim istediğim olacak.” Aynen öğrencinin dediği gibi anneanne ve anne okula gelip çevresindeki herkese söylemediğini bırakmamıştı. Tabi böyle olmadığını öğrenci de ailede gördü ama tatsız bir şekilde.

Dengenin kurulamadığı ailelerde: Aşırı hoşgörü ve sert cezalandırmalar arasında gidilip gelinir. Aynı davranışa farklı zamanlarda farklı tepkiler verilir. Anne ve babanın o anki psikolojik durumuna ya da o davranışı annenin mi babanın mı tepki verdiğine göre değişir. Ailenin ortak bir eğitim anlayışı ve fikir birlikteliği yoktur. Bu ailelerde yetişen çocukların çevresi ile ilişkileri de dengesiz, güvensiz, kararsız ve tutarsız bireyler olması beklenir.

see-you-again-1013681_640Demokratik ve bilinçli ailelerde: Ebeveynler çocuklarını güzel ve iyi olan her şey de destekler zararlı ve kötü olanlar için ise sınır koymayı ihmal etmezler bu ailelerde iletişim kanalları sonuna kadar açıktır. Sabırlı ve duyarlı bir şekilde çocuklarını dinlerler ve onun söylediklerine önem verirler. Çocuğun haklarına saygı duyarlar. Evde sınırları belli olan alan içinde çocuklar serbesttir. Ailelerinden sevgi ve teşvik görürler. Burada aile yol gösterici ve rehberdir çocuğun isteklerine ve düşüncelerine, kararlarına saygı duyarlar. Bu ailede haftada bir aile toplantıları yapılır ve herkes fikirlerini açıklar her fikrin olumlu ve olumsuz yönleri masaya yatırılır ve sonunda ortak kararlar alınır. Ebeveynler bu kararın takipçisi ve destekçisi olurlar. Böyle bir ailede yetişen çocukların başarılı, sosyal, duyarlı, saygılı, özverili olması beklenir.

Aileler çocuklarını iyi tanımalı yeteneklerini, isteklerini ve düşünce dünyaları hakkında gerçekçi ve yeterli fikre sahip olmalı ve çocuğundan beklentilerini buna göre ayarlamalıdır. Başarılı olduğu konular ve yetenekleri desteklenmeli, zayıf ve yetersiz olduğu konular ise çocuğun istek durumuna göre çözüm yolları araştırmalı gerekirse dışarıdan yardım alınmalı, çocuğun durumuna göre buna karar verilmeli ama ne olursa olsun fazla zorlanmamalıdır. Çünkü ailesinin beklentilerini karşılayamayan çocuk karamsar duygulara kapılabilir hatta başarı ve performansının daha da düşmesine sebep olabilir. Çocukları kesinlikle başkalarıyla kıyaslamamalı, beklentiler altında ezilmemelidir. Başarılı olduğu konularda takdir edilmeli, başarısız olduğu konularda ise pes ettirecek davranışlardan kaçınılıp yüreklendirilmeli ve motive edilmelidir.

Değerli anne babalar! Çocuğumuzu yetiştirirken ne ekersek, onu hasat ederiz. Onlar kendilerine vakit ayırmamızı, değer verdiğimizi hissettirmemizi, huzurlu ve sevgi dolu bir yuvada yaşatmamızı istiyorlar. Bu da onların en doğal hakları değil mi?

İsa ÖZEN

Eğitimci

Daha Fazla Aile

  • Bedensel Hastalığı Olan Çocuklar

    Bütün çocuklar hayatlarının bir dönemlerinde gerek kendileri gerekse aileleri için sıkıntı doğuracak bir hastalıkla karşılaşma riskine sahiptirler....

  • Ergen Ailesi Olmak

    Ergenlik dönemi hem anne babalar hem de çocuklar için zorlayıcı bir dönem olabilir. Çocuklukla erişkinlik arası bu...

  • Çocuk ve Stres

    Ebeveynler olarak çocuk ve stres kavramlarını yan yana getirmeyi pek anlamlı bulmaz ve kabullenemeyiz. Hatta ne yazık...

  • Yaratıcılık Özellikleri

    Yaratıcı özelliğe sahip kişiler zihinsel hareketliliğe ve esnekliğe sahiptirler. Bu kişiler sorunlara yeni veya uygun yaklaşımlar bulabilirler...

  • Öğrenme Özellikleri

    Üstün veya özel yetenekli çocuk, çok çeşitli konularda derin ve yoğun bilgilere sahiptir. Öğrenmede hız ve derinlikleri...

  • Epilepsi – Psikiyatri İlişkisi

    – Epilepsi hastalığı nedir, hangi disiplinlerin ortak alanına girer? Epilepsiyi tanımlamadan önce nöbeti (seizure) tanımlamak gerekiyor. Nöbet...

deneme aşamasında

Copyright © 2016 cocukveegitimi.com